Ngày 1/10/2026, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đã bất ngờ tạm dừng xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ tinh chế (xăng, diesel, nhiên liệu máy bay) sang mọi thị trường ngoại trừ Hong Kong và Macau. Động thái này giáng thêm một đòn nữa vào thị trường nhiên liệu toàn cầu vốn đã căng thẳng vì chiến sự Trung Đông và các cuộc tấn công vào hạ tầng lọc dầu Nga — đẩy giá dầu tăng vọt ngay lập tức.
1. Chuyện gì đang xảy ra?
Theo Reuters, các nhà máy lọc dầu lớn của Trung Quốc chưa được Bắc Kinh "bật đèn xanh" xuất khẩu nhiên liệu ra ngoài Hong Kong/Macau trong tháng 10, trùng thời điểm Trung Quốc bước vào kỳ nghỉ lễ 1 tuần. PetroChina đã hủy nhiều lô hàng xăng và nhiên liệu máy bay dự kiến giao trong tháng 10. Chưa rõ liệu Bắc Kinh có nối lại xuất khẩu sau khi kỳ nghỉ kết thúc (7/10) hay không — điều này phụ thuộc vào tồn kho nhiên liệu trong nước và sản lượng lọc dầu.
Ngay sau tin này, giá dầu phản ứng mạnh: Brent tăng gần 3%, vượt mốc 100 USD/thùng; WTI tăng hơn 1%, lên khoảng 91,5 USD/thùng. Đồng thời, chênh lệch giá hợp đồng diesel kỳ hạn tháng 10-11 tại châu Á đã đạt đỉnh 2 tuần, phản ánh lo ngại thiếu hụt nguồn cung.
2. Vì sao đây là "cú đấm bồi" cho thị trường vốn đã căng thẳng?
Động thái của Trung Quốc không diễn ra đơn lẻ — nó cộng dồn vào hàng loạt cú sốc nguồn cung diesel toàn cầu đã xảy ra trước đó:
- Nga — một trong những nước xuất khẩu diesel hàng đầu thế giới (chiếm khoảng 10% nguồn cung diesel đường biển toàn cầu trước lệnh cấm) — đã gia hạn lệnh cấm xuất khẩu diesel, nhiên liệu tàu biển và gasoil đến hết ngày 31/10, với lý do nhu cầu thu hoạch mùa vụ trong nước và cần khôi phục tồn kho sau các cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy lọc dầu.
- Trung Đông — nguồn cung nhiên liệu tinh chế từ khu vực này vẫn chưa phục hồi hoàn toàn do ảnh hưởng chiến sự kéo dài từ đầu năm.
- Mỹ — chính quyền Trump được cho là đã yêu cầu Đức và Pháp phải xả kho dự trữ diesel khẩn cấp để hạ nhiệt giá nhiên liệu toàn cầu, nếu không Mỹ có thể áp lệnh cấm xuất khẩu diesel của chính mình — cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình đã lan đến cấp độ ngoại giao giữa các cường quốc.
Theo chuyên gia Hamad Hussain (Capital Economics), dù tác động từ việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu không lớn bằng việc mất nguồn cung từ Nga và Trung Đông, đây vẫn là thêm một áp lực đáng kể lên thị trường nhiên liệu vốn đã rất eo hẹp nguồn cung.
3. Vì sao diesel lại quan trọng với ngành thi công nhựa đường?
Diesel chiếm khoảng 28-30% tổng nhu cầu dầu toàn cầu, là nhiên liệu chủ lực cho vận tải hàng hóa, nông nghiệp và công nghiệp — trong đó ngành xây dựng hạ tầng, thi công đường bộ là một trong những lĩnh vực tiêu thụ diesel lớn nhất:
- Vận chuyển nhựa đường, vật tư: Xe bồn, xe tải chở nhựa đường, nhũ tương, vật liệu thi công đều chạy bằng diesel.
- Vận hành máy móc thi công: Máy rải thảm, lu lèn, máy trộn bê tông nhựa đều tiêu thụ diesel trực tiếp tại công trường.
- Chi phí logistics tăng theo: Khi diesel khan hiếm và giá tăng, chi phí vận chuyển nguyên vật liệu đến công trình cũng tăng theo — cộng dồn vào áp lực giá nhựa đường vốn đã tăng vì giá dầu thô.
Thực tế, giới phân tích trong nước đã ghi nhận rõ hệ quả này: như đã đề cập trong các bản tin trước đó, giá dầu diesel trong nước từng tăng tới hơn 70% chỉ trong một giai đoạn ngắn đầu năm 2026 do khủng hoảng Trung Đông — và nguy cơ khan hiếm diesel toàn cầu kéo dài có thể tiếp tục gây áp lực tương tự trong các tháng cuối năm.
4. Triển vọng: Khủng hoảng có thể kéo dài sang 2027
Giới phân tích nhận định tình trạng thiếu hụt diesel toàn cầu khó có thể chấm dứt trước năm 2027, trừ khi đồng thời xảy ra: năng lực lọc dầu của Nga được khôi phục, dòng chảy nhiên liệu từ Trung Đông trở lại bình thường, và Trung Quốc nối lại xuất khẩu ở mức đáng kể. Mốc thời gian gần nhất cần theo dõi là ngày 7/10 — khi kỳ nghỉ lễ Trung Quốc kết thúc và Bắc Kinh có thể quyết định có cho phép xuất khẩu trở lại hay không.
5. Doanh nghiệp vận tải, thi công nên làm gì?
- Theo dõi sát giá diesel và kế hoạch nhiên liệu cho đội xe vận chuyển, máy móc thi công trong các tháng cuối năm — đây là giai đoạn nhiều khả năng chi phí vận hành tăng do khan hiếm nguồn cung.
- Lên kế hoạch dự trù ngân sách nhiên liệu thận trọng hơn cho quý IV/2026, tránh bị động nếu giá diesel tiếp tục biến động mạnh.
- Phối hợp chặt với nhà cung cấp vật tư uy tín, có khả năng đảm bảo tiến độ giao hàng ổn định ngay cả khi chi phí logistics biến động.
6. Kết luận
Việc Trung Quốc tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu tháng 10 là thêm một mắt xích trong chuỗi khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu toàn cầu kéo dài từ đầu năm 2026 — ảnh hưởng không chỉ đến giá xăng dầu mà còn lan sang chi phí vận chuyển, vận hành máy móc trong ngành xây dựng hạ tầng, bao gồm cả thi công nhựa đường. Trong bối cảnh này, việc chủ động lập kế hoạch vật tư và làm việc với đối tác cung ứng đáng tin cậy càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Hóa Dầu Miền Nam luôn theo sát diễn biến thị trường năng lượng quốc tế để đồng hành cùng nhà thầu, đảm bảo nguồn cung nhựa đường ổn định trong giai đoạn nhiều biến động. Liên hệ hotline 0378 12 00 22 và 0902 981 567 để được tư vấn.